GUHAAD IYO GOBAAD

0
1656

GUHAAD IYO GOBAAD: haasaawe Jacayl

Durba in ka badan labaatan sanno ayuu qurbaha ku nool yahay, muddada intaa leegna hal mar kuma uusan noqon waddankiisii hooyo. Guhaad, inkasta oo uu yahay nin karti badan oo dantii-yaqaan ah, had iyo jeerna ku fooggan waxbarasho iyo shaqo, haddana asxaabtiisa iyo ehelkiisuba waxa ay ku dhalliilaan sida uu u hilmaamay qoyskiisa  iyo qaraabadiisa oo ay araggooda  ugu danbaysay bilowgii burburkii dawlladdii kalitaliska ahayd ee Siyaad Barre.

Walow uu si joogto ah ula  xidhiidho   hooyadii iyo walaalladii, kana war hayo duruuf kasta oo ay ku sugan yihiin,  haddana Guhaad waxa uu markasta jecel yahay in uu mar uun indhaha ka soo qaado qoyskiisa. Wakhti kasta oo uu waalidkii la hadlana, waxa ugu horreeya ee ay wayddiiyaan  waa laba su’aalood oo uu aad u dhibsado. Waa beer wax dhalay iyo dabeecaddiiye, markasta waxa ay hooyadii su’aashaa goorta ay is arki doonaan  iyo xilliga uu guursan doono!. Labadan su’aallood oo uu Guhaad ugu neceb yahay wax ay dhegihiisu maqlaan, ayuu kolba kaga jawaab celiyaa wixii uu ku baxsan karo. Ta koowaad waxa uu marmarsiiyo ka dhigtaa in aanu hayn dhaqaale buuran oo uu faraqabsi ka  dhigto, maaddaama uu waddanka in badan ka maqnaa oo uu la kulmi doono ehel iyo asxaab badan oo isaga naf moodi doona. Su’aasha labaad ee guurka oo ay hooyadii mar walba ku celcelisana waxa uu kaga baxaa in uu hadda waxbarasho wado, sidaa daraadeedna uu guursan doono marka uu tacliintiisa dhammeeyo.

Waxa ay sidii ahaataba, Guhaad maalin kheyr leh ayuu bartay Gobaad oo ah gabadh dheg iyo dhaban ba Rabbi ku manaystay.  Waxa ay isku barteen goob barakaysan oo bilicsan. Waxa ay ahayd goob qiimo badan  oo kulmisay boqollaal Soomaali ah oo  farxadda la qaybsanayay lammaane cusub oo nolosha ku mataanoobay. Gobaad waa ay ku cusub tahay qurbaha, arooskanna waa kii ugu horreeyay ee ay tagto intii ay qurbaha timid. Sidaa daraaddeed xiiso gaar ah ayay munaasibaddu  u lahayd, waxaanay aad u xiisaynnaysay wajiyada cusub ee ay goobta kula kulantay iyo waliba habka uu u dhaco arooska qurbuhu.

Aqoon hore iskumay lahayn, isbarasho tan caawa uga  horraysayna may jirin. Dunidan casriga ah ayaa wax walba dhib yaraysaye, markiiba waxa ay kala qaateen xidhiidhkii. Muddo markii ay  kaftan  iyo haasaawe  dahab ah is waydaarsadeen,    sheekadoodii waxa ay dhashay dareen durugsan oo ay udubdhexaad u tahay nolol qoysnimo iyo in ay ku hammiyaan sidii ay u noqon lahaayeen  lammaane ku walaalooba nolosha, qaybsadana  dhib iyo dheef hadba wixii wakhtigu keeno. Haddii  awal sheekadu labadooda uun u dhaxaysay, hadda waa ay ka sii ballaadhatay  oo labadii qoys iyo asxaabtiiba waa ay gaadhay. Waxaana loo diyaar garoobay  farxaddii arooska iyo dhismihii reerka cusub.

 

Iyadoo ay halkaa xaajo marayso, ayuun buu mar qudha  Guhaad ku war helay in gabadha uu jecel yahay ee  Gobaad ay tahay inan reer  hore soo martay (Carmal ama Garoob), oo intii aanay qurbaha u soo bixin ba  ay wiil gayaankeeda ah kula aqalgashay waddankii hooyo. Sideedaba nolosha waxa sal u ah daacadnimada iyo kalsoonida’e, waxa ay  tani Guhaad ku   keentay wejigabax iyo in ay meesha ka baxdo  kalsoonidii uu Gobaad ku qabay.

Maaddaama Gobaad iyo mudanaheedaa hore markiiba calafkoodii kala dhammaaday, muddada ay wada joogeenna ay ahayd mid kooban, waxa ay doorbidday in aanay cidnaba u sheegin noloshii hore ee ay soo martay, taasina waxa ay keentay in ay Guhaad ka dhaadhiciso in ay tahay gabadh  aan waligeed  salaan  guud mooyaane aan  gacan qaadin wax ina-rag sheegta.

Isaga oo Ilaahay ka baryaya in warkaasi been noqdo, waxa uu  Guhaad go’aansaday in uu hubiyo xaajadan ku soo korodhay, waxaanu jeclaystay in uu warraysto Gobaad oo ah qalanjo isaga ku dheer. Talow Gobaad maxay ku jawaabi? Wixii se ay u sheegto miyuu ku qanci?

GUHAAD

Geddii ay ku dhalatiyo

Shebbad guudka dabatoo

Gabadhaan ku moodee

Shaw illeen Gobaadeey

Horuu geesi kuu helay.

 

GOBAAD

Haddii aan garoob ahay

Calafkaa gedmedayoo

Nimaan garasho dheerayn

Ii gee nasiibkuye

Maanigaa dembiga galay?

 

GUHAAD

Noloshaa giraanoo

Gefna maad samaynnine

Guri dumay nasiibkii

Hayeeshee Gobaadeey

Sheekadaadan gaarka ah

Guud mar iiga sheekee.

 

GOBAAD

Waxan ahay garoobiyo

Suxulbuur is gaa-dhoo

Laabtiyo garaaraha

Sida geedka liinta ah

Cabaadhyuhu is gaadheen

Sunnegoys abaaddoo

Godol daysay ma ihiye

Waxan ahay Guhaadoow

Guud-dheer filkaayoo

Nimaan gudan xilkiisii

Calaf waa u geeyoo

Gogol kula cawaysoo

Ku hungowday gego madhan.

 

GUHAAD

Waad iga gu’  weyntoo

Gabadh yahay da’day iyo

Mana tihid geddaydoo

Guurka raaxadiisiyo

Gogoshiyo dhankeedana

Garaadaad i dheertoo

Inta geed carfoo idil

Uunsiguna u gaar yahay

Saqda dhexe gudoodiga

Goolaaftan laba ruux

Adaa guri udgoon badan

Geesi kula caweeyoo

Gacantiisa midigiyo

Garabkiisa jiifoo

Xabbadkiisa guudkii

Go’ intaad wadaagteen

Ku gam’oo ku seexdoo

Gaagaabsi sheekada

Qosol gaaban iyo hee

Kaftan wacan ku  gooyoo

Ka gun gaadhay raaxada

Gebogabada sheekada

Gobaadeey inaadeer

Iskumana galaynee

Gayaankaa ka xulo oday.

 

GOBAAD

Nin gu yari Guhaadoow

Geed intuu ka booduu

Gees maraa dantiisee

Gobonimada Diintiyo

Sunnahaanad garanine

Guulwadow Rasuulkii (scw)

Isagoon gu’ weynayn

Guurkiisii koowaad

Khadiijoo Guhaadoow

Guyaal badan ka roonayd

Waa tuu la aqal galay

Waa tallaabo gaariyo

Sunne kula gudboonoo

Garna  tahay ku dayashadu

Dhanka kale Guhaadoow

Guullihii ku uumaa

Afar dumar ah Guuleed

Kuu  banneeyay guurkood

Markuu geelu dhala’iyo

Gu’ danbiyo hadhow baad

Gabadh kale aroosiye

Fulayahow gabbanayaa

Kolba gees ha eegine

Gurbood aan xambaaroo

Aynu gaadhno guushee

Dhali goolkan dahabka ah.

 

GUHAAD

Guunyo xoolo kama dhaqan

Mana foofsan geel badan

Geeslay ha joogtee

Gammaan qudhana kama naxo

Gudo weyn magaalana

Guri aan u hoydiyo

Gidaar qudha kamaan dhisan

Gaadiidkiyo dhankiisana

Dusha muuqa guudiyo

Guuxiisa mooyee

Shidhka wali umaan galin

Tagsi qudhana maan gadan

Gaadhi iyo warkiisana

Jeebku iima gooyoo

Gambo wayga  xaaraan

Jeebkuna Gobaadeey

Nacas buu yahee garo

Meherkiyo gabbaatiga

Maba goyn karaayoo

Giinbaar ma haystee

Maxaan golaha keenaa?

 

GOBAAD

Ma gabbado halyayguye

Hadda sheekha ii gee

Gurigiyo arooskana

Kugu giijin maayee

Adoon gaadhi raacdayn

Hudheel aad i gaysiyo

Gaaf iyo mushxarad dhaaf

Gogoshiyo sariirtana

Adoon suuq ka soo gadin

Salli gobol ah noo doon

Haddii aanad goynayn

Yaradkiyo gabaatiga

Geel kaama doonoo

Gunno  kaama sugayee

Soo geed-fadhiisoo

Aabbo iyo  garaaddada

Gacanqaadka sharafta leh

Go’ shaaliyo hangooliyo

Kitaab weyn guddoonsii.

 

GUHAAD

Kol haddii Gobaadeey

Sheekadiiba geed iyo

Kitaab gaadhay doorkani

Guushii adi ku  raacdoo

Nacas baan garaabine

Iga dhalisay  gool daran

Gobonimaad samaysee

Inkastoon  guddoon idhi

Su’aal gaaban iga hoo

Raas weyn gob-soortoo

Goortii la joogaba

Gurigeedu buuxoo

Inta goorxun socotiyo

Martidiyo gudoodiga

Hilib geedo badan liyo

Gasiin wacan ku soortoo

Wuxuu Guule faray iyo

Samahana gargaartoo

Garabkayga joogtiyo

Geesi-bila ma ii  noqon?

 

GOBAAD

Gabadh wacan ayaan ahay

Gaari aad ku hiratiyo

Raalliya gobaan ahay

Gacal iyo sokeeyiyo

Marwo guurti soortoo

Guunyo kuu dhaqdaan noqon

Gurigiyo dhankiisana

Doqon baan  gargaariyo

Gobonimo kasaynine

Dhabeel garasho dheeroo

Guul kuu horseeddiyo

Waxaan noqon Guhaadoow

Gacantaadii midigoo

Giddigood raggoo idil

Gelin baan ku dhaafsiin.

 

GUHAAD

Inta guudka dabatee

Gayigeenna joogtiyo

Guud ahaan adduunyada

Waxa dumar ku guud nool

Adaa garasho-dheeroo

Taan  goobayaad tee

Anniguna Gobaadeey

Calan baan ku guud sudhay.

 

Muuse Maxamuud Ciise (Dalmar)

 Stockholm, Sweden